50 yaşındaki kilomuz 70 yaşındaki hafızamızı etkileyebilir mi?
Orta yaşta obezitesi olanlarda, ileri yaşta demans riski yüzde 33 daha yüksek. Bu sonuç yaklaşık 600 bin kişinin verisine dayanıyor. Peki 40’lı ve 50’li yaşlarda taşıdığımız kilo, beynimizin nasıl yaşlanacağını da etkiliyor mu?
19 uzun dönemli çalışma, 589 bin 649 kişi ve 42 yıla varan takip…
Araştırmalarda 35–65 yaş arasında obezitesi olanların ileri yaşta demans riski, normal kilodakilere göre yüzde 33 daha yüksek bulundu. Obezite Alzheimer ilişkisini Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim Araştırma Hastanesi’nde Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Hatice Ömercikoğlu Özden ile konuştuk.
Beynin yaşlanması da etkileniyor
Eylül 2026’da Nature Reviews Neurology’de yayımlanan kapsamlı bir derleme özellikle orta yaşta obeziteye dikkat çekiyor. Çalışmalar; obeziteyle ilişkili değişikliklerin hafıza için kritik beyin bölgelerinin yanı sıra planlama ve karar verme gibi işlevlerle bağlantılı alanlarda da görülebildiğini ortaya koyuyor.
Özden, beyin görüntülemelerindeki bulguları şöyle anlatıyor:
“Beyin görüntülemelerinde daha çok daha hafıza ile ilgili alanlarda planlama, karar verme ile ilgili alanlarda bununla ilgili etkileşimler görülmüş.”
Obezitenin beynin yaşlanmasındaki yerine ilişkin ise şu ifadeyi kullanıyor:
“Dolayısıyla evet bizim beynimizi daha hızlı yaşlandırması için önemli risk faktörlerinden bir tanesi.”
2025’te yayımlanan bir beyin görüntüleme araştırması da bu tabloyu destekleyen dikkat çekici sonuçlara ulaştı. Obezitesi olan kişilerde beynin tahmini yaşı normal kilolu grupla karşılaştırıldığında daha ileri çıktı; farkın en belirgin olduğu dönem ise 40–60 yaş arasıydı.
Kilo vermek tabloyu değiştirebilir mi?
Araştırmaların cevap aradığı önemli sorulardan biri de yıllarca obeziteyle yaşayan bir kişinin daha sonra kilo vermesinin beyin üzerindeki etkileri.
Özden bu noktada kesin konuşmak için henüz erken olduğuna dikkat çekiyor. Ancak obezitenin kontrol altına alınmasının beyin sağlığı açısından önem taşıdığını vurguluyor:
“Tabii obezite aslında ilerideki beyin yaşlanması için bir risk faktörü. Ve eğer obeziteyi kontrol altına alabilirsek ileriki dönemdeki kognisyonla ilgili değerlerde daha sağlıklı sonuçlar elde edebiliriz.”
Ortaya çıkan veriler, özellikle 40’lı ve 50’li yaşları öne çıkarıyor. Kısacası bugün tartıda gördüğümüz rakam yalnızca bugünkü bedenimizi değil, beynimizin onlarca yıl sonraki yaşlanma sürecini anlamak için de önemli bir ipucu olabilir.
